دستگاه های مکنده، از جمله تجهیزات نظافتی پر کاربرد در محیط های صنعتی به حساب می آیند. جمع آوری ضایعات و مواد پودری از سطح زمین و تجهیزات و یا انتقال مواد از جایی به جای دیگر، از وظایف مکنده ها در این محیط ها هستند. در بعضی از محیط های صنعتی، مواد خطرناک و گرد و غبار قابل احتراقی وجود دارد که جمع آوری آن ها کار ساده ای نیست. برای جمع آوری این مواد و به منظور ایمن سازی عملیات نظافت محیط در شرایط کاری خطرناک، مکنده های ضد انفجار بکار می آیند. این دستگاه ها علاوه بر جمع آوری ایمن مواد خطرناک انفجاری، باعث ایجاد جرقه نمی شوند. در این مقاله قصد داریم به ویژگی های مکنده ضد انفجار و معیار های انتخاب آن بپردازیم.
جاروبرقی ضد انفجار
جاروبرقی یا مکنده ضد انفجار، دستگاهی ایمن جهت جلوگیری از انفجار در محیط های صنعتی دارای عوامل ایجاد جرقه یا انفجار است. این دستگاه با سیستم ایزوله شده، تولید می شود تا شرایط مناسب و بی خطری را فراهم آورد. مکنده ضد انفجار در مدل های با موتور الکتریکی یا هواکار طراحی و عرضه می شود. شرط استفاده از این دستگاه در محیط های خطرناک، اعطای گواهینامه ATEX به آن ها است.
استاندارد ATEX
عبارت ATEX، مخفف Atmospheres Explosible به معنای اتمسفر قابل انفجار است. این گواهی به دستگاهی اعطا می شود که قابل استفاده در محیط های انفجاری و خطرناک است. استاندارد ATEX به حفاظت در برابر خطر انفجار در حضور گاز یا گرد و غبار اشتعال زا اشاره دارد. محیط انفجاری می تواند شامل گاز های اشتعال زا، بخارات یا گرد و غبار قابل احتراق باشد. ترکیب غلظت مشخصی از این مواد با هوا یک منبع اشتعال را تشکیل می دهد که می تواند باعث انفجار شود.
انتخاب مکنده ضد انفجار
دمش هوا یا جارو کردن غبارات بوسیله هوای فشرده، سبب معلق شدن ذرات قابل احتراق شده و احتمال انفجار یا آتش سوزی را افزایش می دهد. مکنده ضد انفجار چنین مشکلی را بر طرف نموده و عملکرد ایمنی در جمع آوری این ذرات دارد. سه فاکتور مهم در انتخاب این مکنده ها دارای اهمیت است که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.
خاصیت ضد انفجاری
استفاده از مواد غیر جرقه ای در ساختار یک مکنده ضد انفجار ضروری است. از بدنه بیرونی تا قسمت های مکانیکی داخلی همه باید از این مواد ساخته شوند تا ایمنی استفاده از آن در محیط تضمین گردد. بهره مندی از استاندارد ATEX نیز برای این دستگاه ها، خطرساز نبودن آن را در محیط های انفجاری تایید می نماید.
تناسب نوع مکنده با شرایط محیط
محیط هایی که خطر انفجار دارند بر پایه تعداد دفعات و زمان حضور مواد انفجاری به زون های مختلفی تقسیم می شوند. به همین دلیل مشتری مسئول تعریف و طبقه بندی زون یا محیط کاری است که مکنده در آنجا مورد استفاده قرار می گیرد. مکنده های سازگار با زون 1 جهت مکش مایعات اشتعال زا ، زون 2 در صورت وجود مایعات اشتعال زا در محیط ، زون 21 جهت مکش جامدات اشتعال زا و زون 22 در صورت وجود جامدات اشتعال زا در محیط بکار می آیند. بطور کلی جارو برقی یا مکنده هوا کار ضد انفجار به منظور جمع آوری ذرات استاتیکی، مایعات اشتعال زا، غبارات قابل احتراق و در محیط هایی با خطر اتش سوزی یا دارای ذرات ناشناخته استفاده می شوند.
سیستم فیلتراسیون قوی
سیستم فیلتراسیون مکنده ضد انفجار می بایست به حدی قوی باشد که از بازگشت ذرات ریز خطرناک به محیط جلوگیری نماید. بنابراین معمولا این دستگاه ها به دسته ای از فیلتر های با کیفیت مجهز می شوند. فیلتر هپا یا ULPA بطور معمول بعد از موتور این مکنده ها قرار می گیرد تا از انتظار ذرات گرد و غبار انفجاری در هوا جلوگیری نماید. فیلتر هپا با عملکرد عالی خود، یک راه موثر و کارآمد جهت به دام انداختن ذراتی به کوچکی 3 دهم میکرون است. فیلتر های ULPA نیز قادرند حتی ذراتی به کوچکی 12 صدم میکرون را گیر بیندازند.
